Kuside

-Цирил-

Slansko jezero i potopljene Kuside

Kuside se nalaze se na nadmorskoj visini 650 m. u zapadnom delu okoline Nikšića, Crna Gora. Okružuju ga: Rudo Polje, obronci Sinjajevine, Straševina, Slivnje, Mokra njiva, Glibavac, Miločani, Gornje Polje (izvorište reke Zete i planina Vojnik), Kapino polje (aerodrom), ravnica Slano i Budoške bare.
Selo je po predanjima (jer pisanih zapisa nema) dobilo po rečima „Kusi do“ jer je ravnica Kusida podsećala na „do“. Po drugom predanju po često postavljanim pitanjima „kud se ide“ što je manje verovatno „ku’s’ide“
Kuside su se nalazile na komunikaciji Nikšić-Trebinje. Između Velikog i Malog Lunjevca vidljivi su tragovi komunikacije iz rimskog perioda (VIA Militaris). Od davnina kroz selo je prolazio magistralni put Podgorica-Nikšić sa kracima: Trebinje, Bileća i Šavnik, Žabljak.

Početkom 20 veka izgrađen je za to doba savremen, makadamski put poznat kao „džada“. Kasnije je isti i asvaltiran. Železnička pruga uzanog koloseka koja je spajala Nikšić i Bileću završena je 1938. godine.
Selo je, po broju stanovnika, spadalo u mala mesta. Selo je imalo Crkvu koja je podignuta 1928. godine na mestu porušenog manastira, a u okviru seoskog groblja. Crkva je imala veliki srebrni Krst nepoznatog davaoca koji je 1941. godine prenet u susedno selo, gde mu se gubi trag.

Kuside nisu imale osnovnu školu, nego se u školu išlo 5-6 kilometara u selo Riđane. Nakon drugog svetskog rata otvorena je osnovna škola, doduše, u kući Vidaka Samardžića (koji je sa porodicom kolonizovan u Vojvodinu). Tek 60-ih godina 20 veka je podignuta namenska zgrada za školu koja je nakon oko 20. godina rada i zatvorena zbog nemanja đaka.

Naseljavanje Kusida Pravoslavnim življem intezivirano je pobedom crnogorske vojske na Vučjem dolu. Tada je i istočna Hercegovina oslobođena o turaka. Pošto je malobrojno islamsko stanovništo napustilo prostor, Kralj Nikola prvi Petrović je masovno naselio kotlinu Nikšića borcima i oslobodiocima kao i porodicama poginulih boraca iz katunske nahije i Krivošija. Svi oni su dobili deo obradive zemlje livade i terena pod šumom. Doseljenici iz katunske nahije su uglavnom iz plemena Cuce, bratstva Markovići, Boškovići, Kosovići i Pekovići. Doseljenici iz Krivošija, ratnici poznatih krivošijskih ustanaka: Samardžići, Bojanići, Subotići i Žmukići. Jedanaest bratstava, četrdeset i jednog domaćinstva pomenutih plemena stare Crne Gore bili su uzor sloge i saradnje u veselju i nevolji.
Drugi svetski rat je ostavio duboke tragove na stanovništvo Kusida. Veliki broj muškaraca i žena bio je po zatvorima neprijatelja i interniran u Italiju.
1946. godine dolazi do kolonizacije domaćinstava u Vojvodinu. Kuside su postojale relativno kratko, od 1877. do 1962. godine kada je kompletno selo iseljeno radi izgradnje hidroelektrane Glava Zete. Stvorena su dva veštačka jezera Slansko i Krupac. Slansko je zauzimalo teritoriju sela Kuside, Bubrežnjak, Klačina, Riđane i Štedim. Sela su pretvorena u pustoš, kuća više nema, a akumulacija jezera je nedovoljna za instalirani kapacitet hidroelektrane u većem delu godine te proizvodnje struje nema. Niko srećan, niko zadovoljan. U geografskim kartama umesto sela Kuside piše jezero Slansko.

Predrag Samardžić

Скупштина станара

Коло Српских Сестара 17. Нови Сад

Upoznajte-ME

Predrag Samardžić